yayın Gerlach Ely Öğretim Tasarımı Modelli
GERLACH ve ELY ÖĞRETİM TASARIMI MODELİ
Öğretmenlerin en
önemli görevleri eğitim faaliyetlerini düzenlemektir. Günümüzde geleneksel
anlayışla beraber öğretmenlerin rollerinin değiştiği görülmektedir. Yeni
yaklaşımlar eğitim sistemimize yeni seçenekler önermektedir. Bu seçenekler
bireysel öğretim modellerinin oluşmasını, grup çalışmasına ağırlık verilmesine
odaklanmaktadır. Bunlarla beraber teknoloji ürünlerinin de kullanılması
gerektiği savunulmaktadır (Gerlach & Ely, 1980:
9).
Bugünkü
değişiklikler olduğundan daha çok ilgi çekici etkinlikleri içermektedir.
Öğretmenlerin çalışmalarına kolaylıklar getirmektedir. Onların gereksiz, can
sıkıntısı işlerden kurtarır ve yeni donanımlar ile bağımsız tasarımlar düşünen
öğrenciler için kolaylıklar sağlar.
Fakat bu
yenilikler bedelsiz gerçekleşmezler. Değişen program modelleri ve öğretmenlerin
eğitimlerinin yeterli olmaması önemli sorunlardan biridir. Öğretmenlerin
öğretimin hedeflerini kesin olarak gerçekleştirmeleri gerekmektedir (Gerlach
& Ely, 1980:9).
1.5.1. Öğretim
tasarımı için gerekli olanlar
Günümüz
okullarında, öğretmenler başarılı bir şekilde koordinatör görevini yerine
getirmek istiyorlarsa, temel bilgilere sahip olması, konu alanın hakim olması,
ne öğretmek istediğini bilmesi ve uygun içeriği seçiyor olabilmesi
gerekmektedir (Gerlach & Ely, 1980:10).
Öğretmenler
içeriği seçerken ders programına, öğretim programının özelliklerini, okulun,
yönetimin ve bakanlığın önerilerini ve kişisel deneyimleri göz önünde
bulundurmaları gerekmektedir (Gerlach & Ely, 1980:10).
1.5.2. Özel
Hedefleri Tanımlamak
Özel hedefleri
tanımlamak, tayin edilen sürede öğrencilerin belirlenen özel becerileri
göstermelerini açıklamaktır. Özel hedefler aracılığıyla genel hedeflere
ulaşılır. Eğer bizler genel bir hedefe ulaşmak istiyorsak daha kısa sürede
içeriği daha küçük bölümlere ayırırız. Örneğin genel hedefimiz “Fransızca
sohbet edebilme” ise özel hedefimiz “ders sonunda öğretmenle Fransızca karşılıklı selamlaşmayı
öğrenme” olmalıdır (Gerlach & Ely, 1980:10).
1.6. ÖĞRETİME
SİSTEMLİ YAKLAŞIM
Genel hedeflere
ulaşmak için öğretmenler içerik ve özel hedeflerle birlikte öğrenmenin
yöneticilik görevini üstlenirler. Bu işlemler bir futbol maçını yönetmek, bir
şirketin satış planlarını oluşturmak ya da tatil turları düzenlemeye
benzemektedir. Hepsinde de belirli bir sürede gerekli olan öğeleri tanımlamak,
bu öğeler arasındaki ilişkileri belirlemek ve belirlenen amaçlara ulaşmayı
kapsamaktadır. Başka bir ifadeyle, bizler geniş ve kapsamlı bir sistemde öğeler
arasında birbirleriyle ilişki kurmalarını sağlarız. Bir öğe diğer öğenin
değişmesine neden olabilir. Buda farlı bir genel hedefin ya da özel hedefin
oluşmasına neden olabilir (Gerlach & Ely, 1980:10).
Gerlach ve Ely
öğretim tasarımı modelinde hedefin tanımı ve hedefe nasıl ulaşılacağının önemi
belirtilmektedir. Hem tanımlama hem de planlama öğretim için önemlidir. Bu
modelde öğretim modelinin temelinde sistematik yaklaşımın bütün kavramları yer
almaktadır ve bu sistemin bölümlerini aklımızda tutmak bizim için önemlidir. Bu
model 10 öğeden oluşmaktadır (Gerlach & Ely, 1980:12).
1)
Hedeflerin belirlenmesi
2)
İçeriğin belirlenmesi
3)
Giriş davranışlarının değerlendirilmesi
4)
Stratejilerin
belirlenmesi
5)
Grupların organizasyonu
6)
Zamanın planlanması
7)
Öğrenme ortamının belirlenmesi
8)
Uygun kaynaklarının seçilmesi
9)
Öğretmen ve öğrenen performansının değerlendirilmesi
10) Geribildirim analizi
Bu model
öğretmenin öğrencinin öğretim boyunca belirli noktalarda yapması gerektiği
belirli davranışların neler olduğunu belirlemesiyle başlamaktadır. Öğretmen,
öğrencilerin hedeflere ulaşmasını sağlayacak içeriği seçer (Gerlach & Ely,
1980:12).
İçerik
belirlenirken konudan konuya, okuldan okula, sınıftan sınıfa, seviyeden
seviyeye farklılık göstermektedir (Gerlach & Ely, 1980:12).
İçerik
analizi, geniş kapsamlı konu veya görevleri içeriklerini daha küçük ve öğretimi
daha kolay bölümlere ayırmaktır. Burada amaç, bir düşünce ya da beceriyi tek
bir bölüm içinde açıklamaktır (NRCS, 2007).
Bir
başka değişle içerik analizi, öğrenenin bir görevi yerine getirebilmek için
bilmesi gereken konuların analizidir. Bu konular öğrenenin bilmesi gereken
kavram, ilke veya işleyişleri içerir (Baruque, Porto ve Melo, 2003: 3).
1.6.2. Giriş
davranışlarının değerlendirilmesi
Öğretmenler
başlangıçta öğrencilerin hangi bilgilerle sınıfa geldiklerini bilmeleri gerekmektedir.
Eğer bu bilinmiyorsa öğrenme-öğretme etkinlikleri orta seviyedeki öğrenciye
göre gerçekleştirmelidir. Eğitim psikologları çok uzun süredir bireysel
farklılıklarla ilgili birçok çalışma yayınladırlar fakat bunlarla ilgili çok
fazla uygulama yapılmadı. Bireysel farklılıkları analiz etmek kullanılan birkaç
yol bulunmaktadır. Bu çalışmada mevcut giriş davranışlarının
değerlendirilmesinde iki yol önerilmektedir. Bunlar kaynakların kullanımı ve ön
testlerin hazırlanmasıdır (Gerlach & Ely, 1980:13).
Öğretmenler
öğrencilerin gelişim dosyalarını göz önünde bulundurarak öğrencilerle ilgili ön
bilgilere ulaşabilmektedirler. Bununla beraber konu ile ilgili hazırlanacak ön
testlerin konu ile önbilgilerin belirlenmesine yardımcı olabileceği
düşünülmektedir (Gerlach & Ely, 1980:14).
Öğretim
Tasarımı, öğrenen niteliklerinin ve ihtiyaçlarının dikkate alınarak yapılması
gerekir; öğrenenlerin nitelikleri öğretim tasarımını büyük oranda etkiler
(Doğan,1992:126).
Okuma
seviyeleri, dikkatleri, önceki tecrübeleri, güdülenme düzeyleri, iş ya da okula
karşı tutumları ve önceki öğretim durumlarındaki performans seviyeleri gibi
öğrenen özelliklerinin açıklanması tasarım süreci için önemlidir (Dick,Carey ve
Carey, 2001:111).
1.6.3. Stratejilerin
Belirlenmesi
Öğretim stratejileri
kavramı, öğretmenlerin bilgiyi kullanma yaklaşımlarını, kaynakların seçimini ve
öğrencilerin rollerinin belirlenmesini kapsamaktadır. Model kavramı ise,
öğretim manasında, bilginin öğretilmesi için sistematik bir plan olarak
tanımlanmaktadır. Bu çalışmada iki yaklaşım üzerinde durulmaktadır.
Açıklayıcı Yaklaşım: Geleneksel bir yaklaşım olup öğretmenin
öğrenciye bilgiyi doğrudan sunduğu ve öğrencinin bilginin pasif alıcısı olduğu
bir yaklaşımdır. Bilginin kaynağına daha çok ders kitapları ve diğer bilgi
kaynakları, öğretmenin kişisel deneyimleri, görsel ve işitsel materyaller
kullanılmaktadır.
Araştırma Yaklaşımı: Gerçek problemleri harekete geçiren,
kullanılan materyallerle öğrencilerin keşif yapmalarını sağlayan ve güçlü
etkileşimin olduğu en iyi çalışma metodudur (Ivany & Collıns, 1969; Akt,
Joyce & Weil, 1986:57).
Araştırma yaklaşımında temel amaç
öğrencilerin çeşitli araştırma yöntemlerini açıkça
Farkında olmalarını, onları kullanmalarını
ve yeni bilgiler keşfetmelerini sağlamaktır.
1.6.4. Grupların
Organize Edilmesi
İnsanların
birlikte öğrenmeleri için doğal bir sihir yoktur. Özel hedefler grubun
büyüklüğüne karar vermektedir. Özel hedefler belirlenir ve seçilir, içerik
seçilir, uygun performans kriterleri belirlenir, giriş davranışların ölçülür.
Bundan sonra ise üç temel soruya cevap verilmesi gerekmektedir (Gerlach &
Ely, 1980:17).
.
1)
Öğrenenler kendi başlarına hangi özel hedeflere
ulaşabilirler?
2)
Öğrenenler, aralarında gerçekleşecek etkileşim yoluyla
hangi özel hedefleri kazanabilirler.
3)
Öğretmenin sunumuyla ve öğrenen ve öğretmen arasında
etkileşim sayesinde hangi özel hedefler kazanılabilir?
Strateji ve
yöntemleri kullanmak ve çeşitli grup çalışmaları oluşturmak için belirli bir
zaman kullanılmaktadır. İşlenilecek konular, belirlenen özel hedefler, öğrenme
alanlarını oluşturma, öğrenci ilgi ve ihtiyaçları için zamanın planlanması
gerekmektedir. Öğretmen zamanı belirlerken grupların oluşturulmasında cevap
vermesi gereken üç sorunun analiz etmesiyle başlamaktadır (Gerlach & Ely,
1980:19).
1) Öğrenenler kendi başlarına hangi özel hedeflere ulaşabilirler?
2) Öğrenenler, aralarında gerçekleşecek etkileşim yoluyla hangi özel
hedefleri kazanabilirler?
3) Öğretmenin sunumuyla ve öğrenen ve öğretmen arasında etkileşim
sayesinde hangi özel hedefler kazanılabilir?
Öğretmenler
zamanla ilgili bazı kararları da verebilmeli ve bunlar için de belirli sorulara
cevap verebilmelidir. Bu sorulara örnek olarak “Bana verilen sınırlı zamanda
özel hedeflere nasıl ulaşmalıyım? Hangi grubu, hangi öğrenme ortamını, hangi
öğrenme stratejisini, hangi kaynaklar için zamanı uygun bölümlere ayırarak
kullanmalıyım?” soruları verilebilir (Gerlach & Ely, 1980:19).
Örneğin
okullarda bir ders saati standart olarak 40 veya 50 dakika sürmektedir. Öğretmenler
etkinlikleri programda belirtilen süreden daha uzun sürmesi durumunda zamanı
ayarlamak durumundadırlar. Öğretmenler özellikle küçük grup çalışmalarına ve
bağımsız çalışmalara göre zamanı ayarlamaları gerekmektedir (Gerlach & Ely,
1980:20).
1.6.6. Öğrenme
Ortamının Belirlenmesi
Geleneksel
sınıflarda 30 ile 40 öğrenci sırası, öğretmen masası, yazı tahtası ve bülten
panoları bulunmaktadır. Sıralar arka arkaya sıralanmış olup, öğretmen masası en
önde bulunmaktadır. Birçok öğretmen bu düzenlemeyi kabul etmektedir. Çünkü
öğretmenler yöntem olarak konferans verme yöntemini kullanarak düz anlatım
tekniğini kullanmaktadırlar. Görsel-işitsel materyalleri kullanmak için sınıfın
fiziksel çevresini ayarlamak gerekmektedir (Gerlach & Ely, 1980:21).
Büyük gruplar
birkaç sınıfın katıldığı, ortalama 60 ile 300 kişiden oluşmaktadır. Bu
kurslarda geniş öğrenme ortamı olduğundan hareketin sağlanması gerekmektedir.
Sınıflar arasında kaldırılabilir ya da hareket edilebilir duvarlar
kullanılabilir. Bu duvarlar hareket ettirilerek iki ya da daha fazla sınıftakiler
bir öğrenme ortamında birleşebilirler. Eski okullarda kafeterya, toplantı
salonu ve farklı alanlar olduğundan büyük grup çalışmaları için uygun olmamaktadır
(Gerlach & Ely, 1980:21).
Küçük grup için
ayarlama ve düzenleme daha kolay olmakta ve hareketli duvarlara ihtiyaç duyulmamaktadır.
Küçük grup çalışmalarında çeşitli materyaller kullanımı daha kolay olmakla
beraber özellikle işitsel materyallerin kullanımında bütün öğrencilerin aracı
duyması daha kolaydır (Gerlach & Ely, 1980:22).
Öğrencilerin
bağımsız çalışmaları içinde tek başlarına çalışabilecekleri alanların
oluşturulması gerekmektedir. Bugün kütüphanelerin büyük bir kısmında
kullanılan, öğrenci çalışma masalarının belirli bölümlere ayrıldığı çalışma
alanlarının kullanılması gerekmektedir (Gerlach & Ely, 1980:22).
Öğretim
ortamının özellikleri ve kazanılacak becerilerin kullanılacağı nihai ortamların
analizi bağlam analizi kavramı içerisinde yer almaktadır. Bağlam analizi iki
yönlü hazırlanır; mevcut ve olması gereken. Öğretimi etkileyecek bağlam
sınırlılıkları (finansal, kültürel, zaman ve ekipmanla ilgili) bu aşamada ortaya
çıkarılır (Dick, Carey ve Carey, 2001:100-101).
Tasarımcının
neden bağlamla ilgilenmesi gerektiğini açıklayan Morrison, Kemp ve Ross öğretimin
bağlam içinde gerçekleştiğini ve her tür öğrenme deneyimini etkileyeceğini vurgulamaktadır.
Ayrıca bağlam, öğretim ve öğrenmeyi arttırabilecek ya da engelleyebilecek
etmenlerin tümünü içermektedir (2001:65).
Bağlam
analizini eğitim ortamının analizi şeklinde açıklayan Doğan da, öğretimin meydana
geleceği ortamla ilgili olarak tasarımcının bilgi toplaması gerekliliğini vurgulamıştır
(Doğan, 1992:131).
Öğrenme
ortamları belirlenirken de grupların organize edilmesi ve zamanın planlanması
basamaklarında yer alan 3 temel soruya verilecek cevaplar öğrenme alanları
oluşturulurken de göz önünde bulundurulması gerekmektedir.
1.6.7. Uygun
kaynakların seçilmesi
Öğretme ve
öğrenme sürecinde etkililiği ve kalıcılığı arttırma bakımından öğretim ortamı
ve materyallerin önemi büyüktür. Öğretilmek istenen bilginin öğretmen
tarafından öğrenene daha iyi ve kolay aktarabilmesi aynı zamanda kalıcı
olmasında, sunuluş biçiminin büyük önemi vardır. Bilginin sunulmasında ne kadar
fazla duyu organına hitap ediliyorsa, öğrenme süreci de o oranda kısalacak ve
öğrenme oranı da artacaktır (Yıldız, 2002).
Bu modelde öğretmenlere önerilen
materyaller aşağıda maddeler halinde sunulmaktadır.
·
Gerçek materyaller ve insanlar
·
Görsel materyaller
·
İşitsel materyaller
·
Basılı materyaller
1.6.8. Performans
Değerlendirme
Performans
öğretmen-öğrenen, öğrenen-öğrenen, öğrenen-öğretim ortamı arasında etkileşimde
bulunmaktır (Gerlach & Ely, 1980:26).
Performans ortaya
çıkan durumlar ve tepkilerle beraber, öğretim davranışlarından ve öğrenme
davranışlarından oluşmaktadır. Performans belli bir zamanı kapsamazken buna
karşın performans süresince birçok noktasında değerlendirme gerekmektedir. Örneğin
bir öğrencinin mikroskopta incelediği hücreleri tanımlaması ya da bir tarih
öğrencisinin kendi cümleleri ile I. Dünya savaşında yaşanılan olayları
tanıtması (Gerlach & Ely, 1980:26).
Performans
öğrenmenin merkez noktasıdır. Özel hedeflerin açık ve kesin ifade edilmesi,
içeriğin seçilmesi, giriş davranışlarının kazanılması bir performans olarak
değerlendirilmelidir (Gerlach & Ely, 1980:26).
Performans
değerlendirme ise modelin öğeleri arasında yer almaktadır. En çok kullanılan
değerlendirme formu ise sorulan sorulara evet veya hayır ile cevap vermektir. Örneğin
“Belirli koşullar altında, davranışı ayrıntılarıyla gösterdi mi? Sorusu daha ön
plandadır. 4.sınıf sosyal bilgiler dersinde dünya küresi üzerinde yer alan
enlem ve boylamları tanımak ve üç önemli yörüngesinin ismini ne olduğunu söylemesiyle
değerlendirme başlamaktadır. Değerlendirme öğretmen sorularıyla olmakla beraber
diğer öğrencilerin sorularına cevap vermesiyle ya da kendi cevaplarının harita
üzerinde doğruluğunu kontrol ederek de gerçekleşmektedir (Gerlach & Ely,
1980:26).
Bazı özel
hedeflerin değerlendirilmesi daha kolaydır. Eğer kavramla ilgili, ölçülebilir
ve gözlenebilir özellikteyse değerlendirmesi zor değildir. Eğer özel hedef
karışık bir durumda ise değerlendirmesi kolay değildir. Örneğin iyi vatandaş
olma kriterlerinin nasıl değerlendirileceğini belirlemek kolay değildir
(Gerlach & Ely, 1980:27).
Değerlendirmenin iki önemli noktası
bulunmaktadır. Birincisi değerlendirme öğrenci davranışları hakkında bilgi
sağlar. İkincisi öğretim teknik ve yöntemleri ile ilgili bilgiler sağlar
(Gerlach & Ely, 1980:27).
1.6.9. Geri
Bildirim Analizi
Geri bildirim
doğruluğu onaylamak anlamında kullanılmaktadır. Örneğin elektrik devresinin
kurulmasından sonra doğruluğu onaylamak için yapılan çalışmalar geri bildirim
içerisinde yer almaktadır. Gönderdiğiniz sinyal yerine ulaştı veya hayır yanlış
gitti yerine ulaşılamadı denilir (Gerlach & Ely, 1980:28).
Öğretmen
bilginin sunumu esnasında da geri bildirim verebilir. Öğrencilerin sunum
esnasında karışık ve şaşkın bir şekilde bakışlarından sonra öğretmen uyarır,
geri konunun ilk bölümüne döner ve basit açıklamalar yaparak öğrencinin bu
durumdan kurtulması sağlanır (Gerlach & Ely, 1980:29).
Davranışın
doğruluğu ile ilgili bilgileri öğretmem öğrencilere söylemelidir. Çünkü öğrenci
davranışının doğru olup olmadığını bilmek istemektedir. Eğer halen eksiklikler
ve hatalar var ise, dönüt faaliyetleri uygun olan basamağa gidip eğitim-öğretim
faaliyetleri tekrardan başlar. Bu döngü, bütün hedef ve davranışlar
kazandırılıncaya kadar devam eder (Gerlach & Ely, 1980:29).
2. YÖNTEM
Bu bölümde
Gerlach ve Ely öğretim tasarımı modelinin aşamaları göz önünde bulundurularak,
araştırmanın modeline, çalışma grubuna, materyallerin hazırlanmasına, verilerin
işlenmesine, çözümlenmesine ve yorumlanmasına ilişkin bilgiler sunulmuştur.
2.1. Araştırmanın Modeli
Bu araştırmada
deneme öncesi modeller içerisinde yer alan tek grup son test modeli
kullanılmıştır. Gelişigüzel seçilmiş bir tek gruba bağımsız değişkenin
uygulanması ve etkinin bağımlı değişken üzerinde ölçülmesi (gözlenmesi), tek
gözlemli modeli oluşturur. ( Karasar, 2005:96).
Modelin simgesel görünümü:
|
G1 X O 1.2 |
G: Grup X: Bağımsız değişken O: Ölçme-Gözlem
Araştırmanın çalışma grubunu
Zeytinburnu Haluk Ündeğer İlköğretim Okulu 5/E sınıfında yer alan 21 erkek, 21 kız öğrenci olmak üzere toplam
42 öğrenci oluşturmaktadır. Tablo 1’de çalışma grubunda yer alan öğrencilerin
cinsiyet özellikleri sunulmuştur.
Tablo 1. Çalışma Grubunun Cinsiyet
Özellikleri
|
Cinsiyet |
f |
% |
|
Kız |
21 |
50.0 |
|
Erkek |
21 |
50.0 |
|
Toplam |
42 |
100 |
Tablo 1’den de
görüldüğü gibi, araştırmanın çalışma grubunu 21 kız öğrenci, 21 erkek öğrenci
olmak üzere toplam 42 öğrenci oluşturmaktadır. Diğer bir ifadeyle, araştırmanın
çalışma grubunun % 50’si kız öğrenci, % 50’si erkek öğrencilerden oluşmaktadır.
2.3. Veri Toplama Araçlarının
Geliştirilmesi
Bu araştırmada
veriler, öğrencilerin çalışma özelliklerini belirlemek amacıyla yapılan
“Verimli Çalışmayı Biliyor musunuz?” anketinin uygulanması ve sınıf öğretmeni
tarafından hazırlanan öğrenci gözlem formu ile elde edilmiştir. Ayrıca
değerlendirme basamağında ise Son-test, Çalışma Dosyası Değerlendirme Formu, Sözlü
Sunum Değerlendirme Formu ve Grup Çalışması Değerlendirme Formları kullanılarak
veriler elde edilmiştir. Bu bölümde verilerin elde edilmesinde kullanılan veri
toplama araçları ile ilgili özellikler sunulmaktadır.
2.3.1. Verimli Çalışmayı Biliyor
musunuz? Anketi
Gerlach ve Ely
Öğretim Tasarımında grup çalışması ve öğrencilerin ilgi ve ihtiyaçlarına uygun
kaynak kullanımı yer almasından dolayı, öğrencilerin çalışma stilleri EK 1’de
yer alan “Verimli Çalışmayı Biliyor
musunuz?” anketinden elde edilen veriler doğrultusunda belirlenmiştir.
Toplam 19
maddenin yer aldığı anket ile öğrencilerin verimli çalışma alışkanlıklarını ne
düzeyde kazandıklarını belirlemek amacıyla öğrenciler tarafından kendilerine
uygun maddeyi işaretlemesi istenilir ve işaretlenen her bir ifadeye 1 puan verilerek
toplam puanlar hesaplanır ( Kutlu, 2004).
2.3.2.
Öğrenci Gözlem Formu
Öğrencilerin
derse hazırlık, etkinliklere katılım ve inceleme-araştırma-gözlem çalışmalarına
yönelik olarak hazırlanan ve toplam 15 ifadenin yer aldığı öğrenci gözlem
formunda (EK 2), aynı zamanda öğrencilerin sınıf öğretmeni olan araştırmacı
tarafından, her öğrenci için belirlenen ifadelerin derecelendirilmesi ile
veriler elde edilmektedir. Anketteki her bir ifade 5’li likert tipinde (5) Çok
iyi, (4) İyi, (3) Orta, (2) Kısmen yeterli ve (1) Yetersiz biçiminde
değerlendirilmektedir.
2.3.3.
Sontest
Gerlach ve Ely
öğretim tasarımı modeline yönelik olarak hazırlanmış olan uygulama çalışmasının
etkililiğini belirlemek amacıyla, araştırmacı tarafından oluşturulan ve 20 soru
maddeli sontest (EK 3) uygulaması sonucunda elde edilen veriler kullanılmıştır.
Araştırmacı
tarafından oluşturulan 20 soru maddeli sontest de yer alan her bir maddeye
verilen doğru cevabın değeri 5 puan olarak belirlenerek toplam 100 puan
üzerinden değerlendirme yapılmıştır.
2.3.4. Çalışma Dosyası
Değerlendirme Formu
Gerlach ve Ely
öğretim tasarımı modeli kapsamında yer alan grup çalışmasının varlığı göz
önünde bulundurularak oluşturulacak grupların uygulama sonrasında
hazırladıkları çalışma dosyaları “Çalışma Dosyası Değerlendirme Formu” (EK 4)
ile elde edilen veriler doğrultusunda değerlendirilmiştir.
Formda yer alan
10 maddenin her birine 5’li likert derecelendirmesine uygun olarak puan
verilmiştir. Değerlendirme yapılırken tüm maddeler toplam 50 puan üzerinden
değerlendirilmiştir.
2.3.5. Sözlü Sunum Değerlendirme Formu
Öğrenci
sunumlarının değerlendirilmesinde EK 5 de yer alan “sözlü sunum değerlendirme
formu” ile elde edilen veriler kullanılmıştır. Form 10 maddeden oluşmakta olup
3’lü değerlendirme ölçeğine ( Evet-3 puan, Kısmen-2 puan, Hayır-1 puan) uygun
olarak puan verilmiştir. Değerlendirme yapılırken tüm maddeler toplam 30 puan
üzerinden değerlendirilmiştir.
2.3.6. Grup Çalışmasını
değerlendirme Formu
Uygulama
sonrasında grupların hazırlamış olduğu çalışma araştırmacı tarafından
hazırlanan ve EK 6 da yer alan “Grup Çalışma Formu” ile elde edilen veriler
doğrultusunda değerlendirilmiştir.
Değerlendirmede
kullanılan “Grup Çalışmasını Değerlendirme Formu” 10 maddeden oluşmakta olup
3’lü değerlendirme ölçeğine ( Evet-3 puan, Kısmen-2 puan, Hayır-1 puan) uygun
olarak puan verilmiştir. Değerlendirme yapılırken tüm maddeler toplam 30 puan
üzerinden değerlendirilmiştir.
2.4. Verilerin Çözümlenmesi
Verilerin elde
edilmesinde kullanılan araçlar içerisinde yer alan “Verimli Çalışmayı Biliyor
musunuz?” anketinde öğrenciler tarafından işaretlenen her ifadeye verilen
puanların hesaplanması ve hesaplanan puanların frekans, yüzde ve aritmetik
ortalaması hesaplanarak çalışma grubunun özellikleri belirlenmiştir.
Tablo
2’de öğrencilerin çalışma özelliklerini belirlemek amacıyla yapılan “Verimli
Çalışmayı Biliyor musunuz?” formunda elde edilen verilerle ilgili bilgiler
sunulmuştur.
Tablo 2. Verimli Çalışmayı Biliyor musunuz?
Formunun Değerlendirilmesi
|
İFADELER |
f |
% |
|
Neler yapmam
gerektiğini çalışma öncesi kendime sorarım |
41 |
97.21 |
|
Nereden
yararlanmam gerektiğini düşünürüm. |
40 |
95.23 |
|
Ne amaçla
çalıştığımı düşünürüm. |
38 |
90.47 |
|
Basit bir
çalışma planı hazırlarım. |
31 |
73.80 |
|
Bir haftalık
çalışma planı hazırlarım. |
24 |
57.76 |
|
Hafta içinde
yapılacak çalışmaları günlere göre planlarım. |
23 |
54.76 |
|
Yararlanacağım
kaynakları belirlerim. |
32 |
76.19 |
|
Çalışmak için
ayırdığım zamanları çok iyi seçerim. |
38 |
90.47 |
|
Yardımcı
kaynakları nereden bulacağımı araştırırım. |
35 |
83.33 |
|
Geçmiş
bölümleri ana hatları ile hatırlamaya çalışırım. |
33 |
78.57 |
|
Planıma göre
çalışmalarımın sürüp sürmediğini kontrol ederim. |
21 |
50.00 |
|
Öğrendiklerimi
önceden konularla bağdaştırmaya çalışırım. |
26 |
61.90 |
|
Bol tekrar
ederek öğrendiklerimi uygularım. |
33 |
78.52 |
|
Başarılı
olmama engel olan etkenleri araştırırım. |
19 |
45.23 |
|
Öğrendiklerimi
arkadaşlarımla tartışırım. |
23 |
54.76 |
|
Çok önemli
yerleri hatırlatıcı notlar alırım. |
36 |
85.71 |
|
Çalışmalarımda
dinlenmek için ara vermeyi unutmam. |
39 |
92.85 |
|
Günlük
işlerimi olağan dışı durum olmadıkça ertelemem. |
37 |
88.09 |
|
Oyun, eğlence,
dinlenme için yeterli zaman ayırırım. |
40 |
95.23 |
|
Toplam |
40 |
76.32 |
(Kaynak: Kutlu, 2004 )
Tablo 2’de görüldüğü gibi, çalışma grubunda yer alan 42
öğrenciden 41 kişi neler yapması gerektiğini çalışma öncesini kendisine
sorduğunu, 40 kişi nereden yararlanması gerektiğini düşündüğünü, 38 kişi ne
amaçla çalıştığını düşündüğünü, 31 kişi basit bir çalışma planı hazırladığını,
24 kişi bir haftalık çalışma planı hazırladığını, 23 kişi hafta içinde
yapılacak çalışmaları günlere göre planladığını, 32 kişi yaralanacağı
kaynakları belirlediğini, 38 kişi çalışmak için ayırdığı zamanı çok iyi
seçtiğini, 35 kişi yardımcı kaynakları nereden bulacağını araştırdığını, 33
kişi geçmiş bölümleri ana hatları ile hatırlamaya çalıştığını, 21 kişi planına
göre çalışmalarının sürüp sürmediğini kontrol ettiğini, 26 kişi öğrendiklerini
önceki konularla bağdaştırmaya çalıştığını, 33 kişi bol tekrar ederek
öğrendiklerini uyguladıklarını, 33 kişi başarılı olmalarına engel olan etkenleri
araştırdıklarını, 23 kişi öğrendiklerini arkadaşlarıyla tartıştıklarını, 36
kişi çok önemli yerleri hatırlatıcı notlar aldıklarını, 39 kişi çalışmalarında
dinlenmek için ara vermeyi unutmadıklarını, 37 kişi günlük işlerini olağan dışı
durum olmadıkça erteletmediklerini ve 40 kişi ise oyun, eğlence, dinlenme için
yeterli zaman ayırdıklarını belirtmişlerdir. Buna göre 42 öğrenciden % 97.21’i
neler yapması gerektiğini çalışma öncesini kendisine soran, % 95.23’ü nereden
yararlanması gerektiğini düşünen, % 90.47’si ne amaçla çalıştığını düşünen, %
73.80’i basit bir çalışma planı hazırlayan, % 57.76’sı bir haftalık çalışma planı
hazırlayan, % 54.76’sı hafta içinde yapılacak çalışmaları günlere göre
planlayan, %7 6.19’u yararlanacağı kaynakları belirleyen, % 90.47’si çalışmak
için ayırdığı zamanı çok iyi seçen, % 85.33’ü yardımcı kaynakları nereden
bulacağını araştıran, % 78.57’si geçmiş bölümleri ana hatları ile hatırlamaya
çalışan, % 50.00’si planına göre çalışmalarının
sürüp sürmediğini kontrol eden, % 61.80’i öğrendiklerini önceki konularla
bağdaştırmaya çalışan, % 78.52’si bol tekrar ederek öğrendiklerini uygulayan, %
45.23’ü başarılı olmalarına engel olan etkenleri araştırdıklarını, %54.76’sı
öğrendiklerini arkadaşlarıyla tartışan, % 85.71’i çok önemli yerleri
hatırlatıcı notlar alan, % 92.85’i
çalışmalarında dinlenmek için ara vermeyi unutmadıklarını, % 88.09’u
günlük işlerini olağan dışı durum olmadıkça erteletmeyen ve % 95.23’ü ise oyun,
eğlence, dinlenme için yeterli zaman ayırdıklarını belirten öğrencilerden
oluşmaktadır.
Veri toplamada
kullanılan bir başka araç olan öğrenci gözlem formunda yer alan her bir ifade
çalışma grubunun aynı zamanda sınıf öğretmeni olduğu araştırmacı tarafından verilen
5’li likert tipinde puanlama ile her bir öğrenciye verilen genel toplam puanlar
elde edilmiştir. Tablo 3’de genel puanlar sonucunda elde edilen puanların
değerlendirilmesine ilişkin özellikler yer almaktadır.
Tablo 3. Öğrenci Gözlem Formunun
Değerlendirilmesi
|
Dereceler |
f |
% |
|
0 - 15
: Zayıf |
0 |
.00 |
|
16 - 30 : Geçer |
0 |
.00 |
|
31 - 45 : Orta |
8 |
16.66 |
|
46 – 60 : İyi
|
11 |
26.19 |
|
61 - +
: Pekiyi |
23 |
54.76 |
|
Toplam |
42 |
100 |
Tablo 3’de
görüldüğü gibi, gözlem formunda araştırmacı tarafından verilen
derecelendirmelerin toplamında elde edilen veriler doğrultusunda, çalışma
grubunda yer alan öğrencilerden 8 kişi orta, 11 kişi iyi ve 23 kişi pekiyi
durumda oldukları tespit edilmiştir. Buna göre çalışma grubunda yer alan
öğrencilerin % 16.66’sı orta, % 26.19’u iyi ve % 54.76‘sı pekiyi durumdadır.
|
Ders Planı |
||||
|
Ders: Sosyal
Bilgiler Konu:
Bölgelerimi Tanıyalım Süre: 6 ders saati
+ 6 ders saat (İlişkilendirilecek ders süresi) İlişkilendirilecek
Dersler: Türkçe-Görsel Sanatlar-Rehberlik |
||||
|
Ders |
Süre |
İçerik |
Yöntem |
Materyal |
|
Türkçe |
40 dk |
Öğrencilerin
kendilerinin, anne ve babalarının doğum yerlerini ve bu yerlere ait
özellikleri anlatmaları istenilir. |
Soru-cevap |
|
|
Görsel
Sanatlar |
80 dk |
Öğrencilerden
Türkiye Coğrafi Bölgeleri haritasını çizmeleri istenilir Değerlendirme
basamağında kullanılacak olan kağıt hamuru hazırlanır |
Bireysel Çalışma |
Resim kağıdı Renkli kalem Kağıt Tutkal |
|
Rehberlik |
40 dk |
Grup çalışması
ve grup çalışmasında dikkat edilmesi gerekenler nelerdir? Konusu işlenir |
Soru-cevap |
|
|
Sosyal
Bilgiler |
40 dk |
Öğrenciler gruplara
ayrılır Öğrencilerin
grup çalışma planlarını hazırlaması istenilir |
Grup çalışması |
Çalışma
Dosyası |
|
Sosyal
Bilgiler |
40 dk |
Öğrencilerin
kendi gruplarına çalışmalarını sunmaları istenilir Uzman
masalarının oluşturulması istenilir Uzman
masalardaki çalışmaların planlanır |
Soru-cevap Grup çalışması |
Çalışma Dosyası |
|
Sosyal
Bilgiler |
40 dk |
Uzman
masalarda sunumların yapılması istenilir Öğrencilerin
uzman masalardan öğrendiklerini kendi grup arkadaşlarına sunmaları istenilir |
Grup çalışması |
Çalışma
Dosyası |
|
Sosyal
Bilgiler |
40 dk |
Grupların
hazırlamış oldukları çalışmalarını ve elde ettikleri bilgileri tüm sınıftaki
arkadaşlarına sunmaları istenilir |
Sunum Soru-cevap |
Bilgisayar Projeksiyon Power point |
|
Sosyal
Bilgiler |
40 dk |
Grupların
çalışmalarının değerlendirilmesi ile ilgili çalışmalar yapılır Sontest
uygulanması gerçekleştirilir |
Soru-cevap |
Son-test |
|
Görsel
Sanatlar |
80 dk |
Grupların
kendi bölgelerine ait kavram haritaları oluşturmaları istenilir |
Grup çalışması |
Kağıt hamuru Karton Sulu boya |
|
Sosyal
Bilgiler |
40 dk |
Değerlendirme
çalışmasının tamamlanması ve varsa konu ile ilgili eksiklerin geri bildirim
yolu ile tamamlanması gerçekleştirilir. |
Soru cevap |
|
2.5. Gerlach
ve Ely Öğretim Tasarım Modelinin Uygulanması
Bu bölümde
yukarıda sunulan Gerlach ve Ely Öğretim Tasarımı Modeline ilişkin literatür
incelemesi doğrultusunda araştırmacı tarafından modelin uygulanması ve uygulama
sonucunda elde edilen veriler sunulmaktadır.
Ayrıca bu
bölümde, Gerlach ve Ely Öğretim Tasarımı Modeli’nde yer alan ve yapılan analiz
çalışmaları sonuçları doğrultusunda, uygulama için gerekli olan hedeflerin
belirlenmesi, giriş davranışlarının belirlenmesi, grupların oluşturulması,
zamanın belirlenmesi, öğrenme ortamının oluşturulması, uygun kaynakların
seçilmesi, değerlendirme araç gereçlerin oluşturulmasına yönelik olarak yapılan
çalışmalar ile uygulamada yapılan işlemler sırasıyla sunulmaktadır.
2.5.1. Hedeflerin Belirlenmesi
Gerlach ve Ely Öğretim
Tasarımı modelinde hedeflerin belirlenmesi önemli yer tutmaktadır. Bu modelde,
belirlenen genel hedeflere özel hedefler aracılığıyla ulaşılabileceğini ve bu
nedenle öğretmenlerin özel hedefleri belirlemeleri gerektiği savunulmaktadır.
Bu çalışma ile,
Milli Eğitim Bakanlığı 1739 sayılı Mili Eğitim Temel Kanununda yer alan
hedefler doğrultusunda hazırlanan sosyal bilgiler öğretim programı hedeflerine
uygun olarak 5. sınıf sosyal bilgiler dersi, “Bölgelerimizi Tanıyalım”
ünitesinde uygulanması amaçlanmıştır.
Fakat uygulanacak olan Gerlach ve Ely Öğretim Tasarımı Modelinde hedef
ve davranış tanımlarının yer almasından dolayı öğretim programında belirtilen
kazanımlar ve beceriler araştırmacı
tarafından hedef ve davranışlar olarak düzenlenmiştir.
Aşağıda bu
modelin uygulandığı 5. sınıf sosyal bilgiler dersi “Bölgelerimizi Tanıyalım”
ünitesiyle ulaşılması istenilen hedef ve davranışlar sunulmuştur.
HEDEF 1:
Bölgelerimizin yeryüzü şekillerini tanıyabilme
Davranış:
1.1. Bölgelerimizde yer alan dağların isimlerini söyleme
1.2.
Bölgelerimizde yer alan ovaların isimlerini söyleme
1.3.
Bölgelerimizde yer alan akarsularının isimlerini söyleme
1.4. Haritada bölgelere ait yeryüzü şekillerini gösterme
1.5. Yeryüzü şekillerinin insan yaşamı
üzerindeki etkilerini söyleme
HEDEF 2: Bölgelerimizin iklim
özelliklerini kavrayabilme
Davranış: 2.1.
Bölgelerimizde yaşanan iklim tiplerinin isimlerini söyleme
2.2. Bölgelerimizde yaşanan ilkim tiplerinin özelliklerini söyleme
2.3. Bölgelerimizde yaşanan iklim tiplerinin insan yaşamındaki
etkilerini söyleme
HEDEF 3: Bölgelerimizde yer alan bitki
örtüsü türlerini tanıyabilme
Davranış: 3.1. Bölgelerimizde yer alan bitki örtüsü türlerinin isimlerini
söyleme
3.2.
Bölgelerimizde yer alan bitki örtüsü türlerinin özelliklerini söyleme
3.3. Bölgelerimizde yer alan bitki örtüsü türlerinin insan
yaşamındaki etkilerini
söyleme
HEDEF 4: Bölgelerimizde yer alan kültürel
varlıkları tanıyabilme
Davranış: 4.1.
Bölgelerimizde yer alan kültürel varlıkların isimlerini söyleme
4.2. Bölgelerimizde yer
alan kültürel varlıkların özelliklerini söyleme
4.3. Bölgelerimizde yer alan kültürel varlıkların insan yaşamı
üzerindeki
katkılarını söyleme
HEDEF 5: Bölgelerimizin nüfus
özelliklerini kavrayabilme
Davranış: 5.1.Bölgelerimizin nüfus özelliklerini söyleme
5.2. Bölgelerimizin nüfus özelliklerinin insan yaşamına etkilerini
söyleme
HEDEF 6: Bölgelerimizde yapılan
ekonomik faaliyetlerin önemini kavrayabilme
Davranış: 6.1. Bölgelerimizde yapılan
ekonomik faaliyetlerin neler olduklarını söyleme
6.2. Bölgelerimizde
yapılan ekonomik faaliyetlerin özelliklerini söyleme
6.3. Bölgelerimizde
yapılan ekonomik faaliyetlerin insan yaşamı üzerine etkilerini
Söyleme
HEDEF 7: Bölgelerimizle ilgili kabartma
haritasını oluşturabilme
Davranış: 7.1. Verilen malzemelerle
bölgelerimize ait kabartma haritası yapma
7.2. Bölgelerimize ait
yeryüzü şekillerini kabartma haritası üzerinde gösterme
Bu çalışma ile
ilköğretim 5. sınıf sosyal bilgiler dersinde yer alan “Bölgelerimizi Tanıyalım”
ünitesi, araştırmacı tarafından belirlenen 7 hedef ve bu hedeflere bağlı 20
davranışın kazandırılması ile gerçekleştirilmiştir.
2.5.2. Giriş Davranışlarının
Değerlendirilmesi
Gerlach ve Ely
Öğretim Tasarımı modelinin uygulanmasının amaçlandığı ilköğretim 5. sınıf
sosyal bilgiler dersi kapsamı içerisinde yer alan “Bölgelerimizi Tanıyalım” ünitesi ile ilgili
belirlenen hedeflere ulaşılmasında öğrencilerinin belirli giriş davranışlara
sahip olmaları gerekmektedir.
Bu amaçla
araştırmacı tarafından belirlenen hedeflere ulaşılmasını sağlayacak ön
bilgileri belirlemek amacıyla 5.sınıf görsel sanatlar dersinde işlenilen
konularla ilişkilendirilerek, öğrencilerden Türkiye’nin Coğrafi Bölgeleri
haritası çizmeleri ve her bir bölgeyi farklı bir renkle göstermeleri istenilmiştir.
Öğrencilerin hazırlamış oldukları haritalar araştırmacı tarafından incelenmiş
ve değerlendirilmiştir.
2.5.3. Stratejilerin Belirlenmesi
Bu araştırmada tarafından
savunulan öğrencilerin birlikte çalışarak hedefleri paylaştıkları, her öğrencinin
kendi hedefini diğer grup üyelerinin kendi hedeflerini gerçekleştirdiği gibi
gerçekleştirdiği ve özellikle küçük gruplarda öğrenciler önceden belirlenmiş
ölçütlere tüm grup üyelerinin ulaşabilmesi için çalıştığı işbirlikli öğrenme
yaklaşımının kullanılmasına karar verilmiştir.
İş birlikli
öğrenme yaklaşımı içerisinde yer alan birleştirme-1 (jigsaw) yönteminin çalışma
grubunun ve belirlenen konunun özelliklerine uygun olduğu tespit edilmiştir. Slavin
(1986)’ e göre, Birleştirme-1 yönteminde öğrenciler, paylaştırılmış akademik
materyaller üzerinde birlikte çalışırlar (6 kişilik grup). Örneğin, bir
biyografi gençlik yaşantısı, ilk başarı, önemli aksilikler, olgunluk yaşantısı
ve tarih üzerindeki etkisi konuları olmak üzere bölünebilir. Her takımın üyesi
kendine ait bölümleri çalışır. Daha sonra, farklı takımın aynı konuları çalışan
üyeleri bir araya gelir ve “uzman grubu” oluşturur. Bu öğrenciler gruplarına
geri dönerler ve konularını diğer takım arkadaşlarına anlatmak için sıralarını
beklerler. Öğrencilerin diğer bölümleri öğrenebilmesinin tek yolu, takım
arkadaşlarını dikkatli dinlemek, onları desteklemek ve onların çalışmalarındaki
ilgi çekici tarafları göstermektir.
2.5.4. Grupların Organize Edilmesi
Bu çalışmada
“Bölgelerimizi Tanıyalım” ünitesi içerisinde yer alan, yedi coğrafi bölgenin
her birinin bir grup tarafından araştırıldığı ve içeriğinde yeryüzü şekilleri,
iklim tipleri, bitki örtüsü türleri, ekonomik faaliyetler, nüfus özellikleri ve
kültürel varlıklar konu başlıklarından oluşan uzman gruplar oluşturulmuştur.
Grupların
oluşturulması ve araştırılması istenilen bölgelerin seçimi, kura yöntemi ile
belirlenmiştir.
2.5.5. Zamanın Planlanması
Bu araştırmada,
hedeflerin sayısı ve grup çalışmasının yer alması göz önünden
bulundurulduğundan, ilköğretim 5. sınıf ünitelendirilmiş yıllık ders planında
belirtilen haftalık ders saatleri göz önünde bulundurularak, uygulama zamanı 6
ders saati olarak tespit edilmiştir.
2.5.6. Öğrenme Ortamlarının Belirlenmesi
Öğrenme
ortamları belirlerken, çalışma grubunda yer alan öğrenci sayısı, okul ve
sınıfın fiziksel koşulları göz önünde bulundurulmaktadır. Çalışma grubunun
küçük grup çalışmasına uygun olması, sınıfın grup masalarının oluşturulmasına
uygun olması ve öğrenci sunumları için gerekli teknolojik donanımın kullanılmasında
okulun sunum salonunun uygun olması nedeniyle öğrenme alanları olarak sınıf ve
okul sunum odası kullanılmıştır. Ayrıca öğrencilerin araştırmaları için okul
kütüphanesinden ve sınıfta yer alan bilgisayar aracılığıyla internetten
faydalanmaları sağlanmıştır.
2.5.7. Uygun Kaynakların Seçilmesi
Gerlach ve Ely
Öğretim Tasarımı Modelinde, öğretmenlerin teknolojik gelişmelerden
faydalanarak, öğrenme ortamlarında daha etkili olabileceğine inandıkları ve
bütün öğrencilerin ilgilerini ve dikkatlerini çekecek kaynakların seçilmesi
gerekliliği savunulmaktadır. Böylelikle geleneksel öğretimden kurtulup
öğrencinin daha aktif olduğu, bilgilerin ise daha kalıcı oldukları bir öğrenme
ortamı oluşturulacaktır.
Bu araştırmada
grup çalışmasına uygun ve kalıcılığı sağlayacak kaynakların kullanılması
gerekliliği düşünülmüştür. Bu nedenle uygulamada aşağıda belirtilen kaynaklar
kullanılmıştır.
Türkiye Siyasi
Haritası
Türkiye Fiziki
Haritası
Bölgelerimizi
Tanıyalım CD’Sİ (Öğrenciler tarafından hazırlanan)
Bilgisayar
Projeksiyon
Cihazı
TV
İnternet
Kabartma
Haritası
Kağıt hamuru
(Öğrenciler tarafından yapılan)
2.5.8. Uygulama
Bu bölümde
Gerlach ve Ely öğretim tasarımı modelinin araştırmacı tarafından uygulanma
çalışması ile ilgili işlemler sunulmaktadır. Uygulama çalışması, araştırmacı
rehberliğinde Zeytinburnu Haluk Ündeğer İlköğretim Okulu 5/E sınıfındaki 21 kız
21 erkek öğrenciden oluşan 42 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir.
Uygulama için,
İlköğretim 5. sınıf sosyal bilgiler öğretim programı içerisinde yer alan “Bölgelerimizi
Tanıyalım” ünitesi seçilmiş olup kalıcılığı sağlamak ve zamanı etkili kullanmak
için Türkçe, Görsel Sanatlar, Sanat Etkinlikleri ve Rehberlik derslerinde yer
alan konularla da ilişkilendirilmiştir.
Uygulama
sürecine, öğrencilerin dikkatlerini çekmek ve güdülenmelerini sağlamak amacıyla
Türkçe dersinde “kendini ifade etme” çalışması içerisinde araştırmacı
tarafından aşağıda sunulan sorular yöneltilmiş ve öğrencilerin cevap vermeleri
istenilmiştir.
ü
Nerede doğdunuz?
ü
Anne ve babanız nerede doğdular?
ü
Anne ve babanızın doğduğu şehirlere gittiniz mi?
ü
Bu şehirlerle ilgili neler biliyorsunuz?
ü
Bu yerler hangi coğrafi bölge içerisinde yer
almaktadırlar?
ü
Bu şehirlerin özelliklerini daha yakından
tanımak ister misiniz?
Yukarıda sunulan
sorulara öğrenciler tarafından verilen cevapların ardından Görsel Sanatlar
dersinde öğrencilerden Türkiye coğrafi bölgeler haritasını çizmeleri istenilmiş
ve ders sonunda öğrenci çizimleri araştırmacı tarafından kontrol edilmiştir.
Rehberlik
dersinde “grup çalışması” ve “grup çalışması yapılırken nelere dikkat
etmeliyiz?” konusu işlenerek öğrencilere yapılması planlanan çalışma ile ilgili
bilgiler araştırmacı tarafından sunulmuş ve öğrencilere yapılacak olan çalışma
için gruplar oluşturulması gerekliliği açıklanmıştır.
Araştırmacı
tarafından, yapılacak olan çalışma ile ilgili bilgiler sunulmuştur. Yapılan
sunumda çalışmanın amacı, içeriği, uygulanacak yöntem ve teknikler ve gerekli
olacak olan araç-gereçlerle ilgili bilgilerle birlikte çalışma sonrasında
yapılacak olan değerlendirmeye yönelik bilgiler de yer almıştır. Öğrencilerin
çalışma ile ilgili sorularına araştırmacı tarafından cevap verilmiştir.
Öğrenciler kura
yoluyla yedi gruba ayrılarak her bir grup bir bölge üzerinde çalışmaya karar
vermiştir. Gruplarda bir temsilci öğrenci seçilerek, bölge seçimi için bir
araya gelinmiş ve üzerinde çalışma
yapacakları bölgeleri kura yoluyla belirlenmiştir. Öğrencilerden seçmiş
oldukları bölgelere ait iklim, bitki örtüsü, yeryüzü şekilleri, geçim
kaynakları, nüfus-yerleşme ve kültürel varlıklar konu başlıklarından birini
seçmeleri ve seçtikleri konu başlıkları ile ilgili araştırma yapmaları ve
araştırmalarını bir plan doğrultusunda çalışma dosyalarında biriktirmeleri
istenilmiştir. Çalışma dosyalarının, araştırmacı tarafından çalışma dosyası
değerlendirme formu (EK-4) kullanılarak değerlendirileceği açıklanmış ve grup
puanına etkisi olacağı belirtilmiştir.
Öğrenciler kendi
konularına ait araştırmalarını bir çalışma dosyasında biriktirdikten sonra
sosyal bilgiler dersinde kendi gruplarındaki arkadaşlarına sunmaları
istenilmiştir. Sunum için yapılması gerekenler ve zaman kullanımı ile ilgili
yönerge araştırmacı tarafından verilmiştir.
Öğrenciler kendi
gruplarına yaptıkları sunumlarının ardından uzman grup masaları belirlenmiş ve
her öğrenci kendine ait olan uzman masa etrafında toplanmıştır. Uzman masalar
iş birlikli öğrenme yaklaşımı içerisinde yer alan birleştirme-1 (jigsaw)
yöntemine uygun olarak belirlenmiştir. Uzman masalar, bölgelere ait iklim,
bitki örtüsü, yeryüzü şekilleri, geçim kaynakları, nüfus-yerleşme ve kültürel
varlıklar konu başlıklarından oluşmaktadır. Her konu başlığında yer alan
öğrenciler diğer gruplardan gelen arkadaşlarına, sorumlu oldukları konu
başlıkları ile ilgili bilgileri sunmuşturlar.
Uzman
masalarında yer alan öğrenciler kendi sunumları ve diğer gruplardan gelen
arkadaşlarının sunumlarını dinleyip gereken notları aldıktan sonra kendi
masalarına dönmüştürler. Kendi masalarına gelen öğrenciler, uzman masalarda
öğrenmiş oldukları diğer bölgelerle ilgili özellikleri kendi grup arkadaşlarına
sunmuşturlar.
Öğrenciler daha
sonra okul sunum odasında toplanarak, sırayla kendi bölgeleriyle ilgili
öğrendiklerini sunmuşturlar. Sunum esnasında, öğrenciler tarafından hazırlanmış
bölgelere ait görüntüler de kullanılmıştır. Sunumlarla ilgili çalışmaların
sonunda sunumlarının değerlendirileceği belirtilmiştir. Sunumlar araştırmacı
tarafından sözlü sunum değerlendirme formu (EK-5) kullanılarak
değerlendirilmiştir.
Sunumların
tamamlanmasının ardından sanat etkinlikleri dersinde öğrencilerle beraber
tuvalet kağıdı, tutkal ve su kullanılarak kağıt hamuru oluşturulmuştur.
Oluşturulan bu kağıt hamurundan, öğrencilerin bölgelerine ait kabartma
haritalarını oluşturmaları istenilmiştir. Kabartma haritalarında bölgelere ait
yüzey şekillerinin gösterilmesi istenilmiştir. Kabartma haritası ile ilgili
çalışma sonrasında, çalışmalarının değerlendirileceği belirtilmiştir. Kabartma
haritaları oluşturulurken grup çalışmaları, araştırmacı tarafından oluşturulan
“Grup Çalışmasını Değerlendirme Formu” (EK-4) kullanılarak değerlendirmiştir.
Oluşturulan kabartma haritaları okul koridorunda sergilenmiş ve öğrenciler
birbirlerinin çalışmaları ile ilgili görüşlerini bildirmişlerdir.
2.5.9. Değerlendirme
Gerlach ve Ely
Öğretim Tasarımı Modeli’nin değerlendirme aşamasında öğrenci performansının
değerlendirilmesi gerekliliği savunulmaktadır. Bu nedenle bu aşamada performans
değerlendirmeye yönelik olarak Son-test, Çalışma Dosyası Değerlendirme Formu, Sözlü
Sunum Değerlendirme Formu ve Grup Değerlendirme Formları kullanılarak veriler
elde edilmiştir.
Bu bölümde
değerlendirme basamağında kullanılan veri toplama araçları ile elde edilen
verilerin frekans ve yüzde hesaplamaları araştırmacı tarafından tespit edilerek
değerlendirme sonuçları sunulmaktadır.
2.5.9.1. SonTest Değerlendirmesi
Gerlach ve Ely
öğretim tasarımı modeline yönelik olarak hazırlanmış olan uygulama çalışmasının
etkililiğini belirlemek amacıyla, araştırmacı tarafından oluşturulan ve 20 soru
maddeli sontest (EK-3) uygulaması sonucunda elde edilen veriler aşağıdaki
bölümde sunulmaktadır.
Araştırmacı
tarafından oluşturulan 20 soru maddeli sontest de yer alan her bir maddeye
verilen doğru cevabın değeri 5 puan olarak belirlenerek toplam 100 puan
üzerinden değerlendirme yapılmıştır. Değerlendirme 25212 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı İlköğretim Kurumları yönetmenliğine uygun
olarak gerçekleştirilmiştir.
Sınav ve
öğrencinin performansına yönelik çalışmalar 100 tam puan üzerinden
değerlendirilir. Değerlendirme sonuçlar not çizelgelerine puan olarak yazılır
ve beşlik sisteme göre nota çevrilir (MEB, 2007). Buna göre elde edilen
puanların not ve dereceleri Tablo 4’de sunulmaktadır.
Tablo 4. Puanların Not Değeri ve Derecesi
|
PUAN |
NOT |
DERECE |
|
85-100 |
5 |
PEKİYİ |
|
70-84 |
4 |
İYİ |
|
55-69 |
3 |
ORTA |
|
45-54 |
2 |
GEÇER |
|
0-44 |
1 |
BAŞARISIZ |
( MEB, 2007)
Yukarıdaki Tablo
4’den de görüleceği gibi 85-100 puan arası pekiyi, 70-84 puan arası iyi, 55-69
puan arası orta, 45-54 puan arası geçer ve 0-44 puan arası başarısız olarak
değerlendirilmektedir.
Bu araştırmada
uygulanan 20 soru maddeli son-test sonucunda elde edilen bulgular Tablo
Tablo 5. Son-test Puanlarının Derecesi
|
PUAN |
DERECE |
f |
% |
|
85-100 |
PEKİYİ |
17 |
40.47 |
|
70-84 |
İYİ |
10 |
23.80 |
|
55-69 |
ORTA |
7 |
16.66 |
|
45-54 |
GEÇER |
5 |
11.90 |
|
0
- 44 |
BAŞARISIZ |
3 |
7.14 |
Tablo 2’den de
görüldüğü gibi, sontest uygulamasında 17 öğrenci 85-100 puan arası, 10 öğrenci
70-84 puan arası, 7 öğrenci 55-69 puan arası, 5 öğrenci 45-54 puan arası ve 3
öğrencide 0-44 puan arası almışlardır. Başka bir ifadeyle, öğrencilerin % 40.47
si 85-100 puanla pekiyi derecesini, %23,80 i 70-84 puanla iyi derecesini,
%16.66 sı 55-69 puanla orta derecesini, %11.90 ı 45-54 puanla geçer derecesini
ve %7.14 ü 0-44 puan alarak başarısız derecesini almıştırlar.
2.5.9.2. Çalışma Dosyalarının
Değerlendirilmesi
Gerlach ve Ely
öğretim tasarımı modeli kapsamında yer alan grup çalışmasının varlığı göz
önünde bulundurularak ve iş birlikli öğrenme yaklaşımı içerisinde yer alan
birleştirme-1 (jigsaw) yöntemine uygun olarak oluşturulan grupların uygulama
sonrasında oluşturmuş oldukları çalışma dosyaları “Çalışma Dosyası
Değerlendirme Formu” içeriğine göre araştırmacı tarafından değerlendirilmiştir.
Değerlendirme,
formda yer alan 10 maddenin her birine 5’li likert derecelendirmesine uygun
olarak puan verilmiştir. Değerlendirme yapılırken tüm maddeler toplam 50 puan
üzerinden değerlendirilmiştir. Çalışma dosyalarından elde edilen puanların
yüzde 30 u değerlendirmeye katılacağından alınan toplam puanlar 100 puan
üzerinden hesaplamaları yapılarak yüzde 30 oranları alınmıştır.
Grupların
“Çalışma Dosyası Değerlendirme Formu (EK-4)” içeriğine göre araştırmacı
tarafından verilen puanlar Tablo 6’da sunulmaktadır.
Tablo 6. Çalışma Dosyalarının
Değerlendirilmesi
|
Bölge Adı |
50 puan f |
100 puan f |
%30 |
|
Akdeniz
Bölgesi |
48 |
96 |
28.8 |
|
Doğu Anadolu
Bölgesi |
47 |
94 |
28.2 |
|
Ege Bölgesi |
49 |
98 |
29.4 |
|
Güney Doğu
Anadolu Bölgesi |
47 |
94 |
28.2 |
|
İç Anadolu
Bölgesi |
49 |
98 |
29.4 |
|
Karadeniz
Bölgesi |
47 |
94 |
28.2 |
|
Marmara Bölgesi |
48 |
96 |
28.8 |
Tablo 6’dan da
görüldüğü gibi, uygulama sonrasında oluşturulan çalışma dosyalarının
değerlendirilmesi sonucu Akdeniz Bölgesi grubundaki öğrenciler 50 puan
üzerinden 48 puan, Doğu Anadolu Bölgesi grubundaki öğrenciler 50 puan üzerinden
47 puan, Ege Bölgesi grubundaki öğrenciler 50 puan üzerinden 49, Güney Doğu
Anadolu Bölgesi grubundaki öğrenciler 50 puan üzerinden 47, İç Anadolu Bölgesi
grubundaki öğrenciler 50 puan üzerinden 49, Karadeniz Bölgesi grubundaki
öğrenciler 50 puan üzerinden 47 ve Marmara Bölgesi grubundaki öğrenciler 50
puan üzerinden 48 puan almışlardır.
Öğrencilerin
toplam değerlendirme puanları belirlenirken çalışma dosyalarından almış
oldukları puanların yüzde 30’u değerlendirme kapsamında yer alacaktır. Bu
duruma göre Akdeniz Bölgesi grubundaki öğrenciler 28.8 puan, Doğu Anadolu
Bölgesi grubundaki öğrenciler 28.2 puan, Ege Bölgesi grubundaki öğrenciler 29.4
puan, Güney Doğu Anadolu Bölgesi grubundaki öğrenciler 28.2 puan, İç Anadolu
Bölgesi grubundaki öğrenciler 29.4 puan, Karadeniz Bölgesi grubundaki
öğrenciler 28.2 puan ve Marmara Bölgesi grubundaki öğrenciler 28.8 puan
almışlardır.
2.5.9.3. Öğrenci Sunumlarının
Değerlendirilmesi
Uygulama
çalışması sonrasında gruplar kendi bölgelerinin özelliklerini, teknolojik alet
ve materyaller kullanılarak diğer gruptaki öğrencilere sunumlarını
gerçekleştirmişlerdir. Öğrencilerin, yapmış oldukları sunumlar araştırmacı
tarafından, “sözlü sunum değerlendirme formu (EK-5)” kullanılarak
değerlendirilmiştir.
Öğrenci
sunumlarının değerlendirilmesinde kullanılan “sözlü sunum değerlendirme formu”
10 maddeden oluşmakta olup 3’lü değerlendirme ölçeğine ( Evet-3 puan, Kısmen-2
puan, Hayır-1 puan) uygun olarak puan verilmiştir. Değerlendirme yapılırken tüm
maddeler toplam 30 puan üzerinden değerlendirilmiştir. Öğrenci sunumlarından
elde edilen puanların yüzde 10’u değerlendirmeye katılacağından alınan toplam
puanlar 100 puan üzerinden hesaplamaları yapılarak yüzde 10 oranları
alınmıştır.
Sözlü sunum
değerlendirme formundan elde edilen bulgular Tablo 7’de sunulmaktadır.
Tablo 7. Sözlü Sunumların Değerlendirilmesi
|
Bölge Adı |
30 puan f |
100 puan f |
%10 |
|
Akdeniz
Bölgesi |
27 |
90 |
9.0 |
|
Doğu Anadolu
Bölgesi |
25 |
83 |
8.3 |
|
Ege Bölgesi |
27 |
90 |
9.0 |
|
Güney Doğu
Anadolu Bölgesi |
23 |
76 |
7.6 |
|
İç Anadolu
Bölgesi |
28 |
93 |
9,3 |
|
Karadeniz
Bölgesi |
25 |
83 |
8.3 |
|
Marmara
Bölgesi |
25 |
83 |
8.3 |
Tablo 7’den de
görüldüğü gibi, uygulama sonrasında yapılan sözlü sunum değerlendirilmesi
sonucu Akdeniz Bölgesi grubundaki öğrenciler 30 puan üzerinden 27 puan, Doğu
Anadolu Bölgesi grubundaki öğrenciler 30 puan üzerinden 25 puan, Ege Bölgesi
grubundaki öğrenciler 30 puan üzerinden 27, Güney Doğu Anadolu Bölgesi
grubundaki öğrenciler 30 puan üzerinden 23, İç Anadolu Bölgesi grubundaki
öğrenciler 30 puan üzerinden 28, Karadeniz Bölgesi grubundaki öğrenciler 30
puan üzerinden 25 ve Marmara Bölgesi grubundaki öğrenciler 30 puan üzerinden 25
puan almışlardır.
Öğrencilerin
toplam değerlendirme puanları belirlenirken çalışma dosyalarından almış
oldukları puanların yüzde 10’u değerlendirme kapsamında yer alacaktır. Bu
duruma göre Akdeniz Bölgesi grubundaki öğrenciler 9.0 puan, Doğu Anadolu
Bölgesi grubundaki öğrenciler 8.3 puan, Ege Bölgesi grubundaki öğrenciler 9.0
puan, Güney Doğu Anadolu Bölgesi grubundaki öğrenciler 7,6 puan, İç Anadolu
Bölgesi grubundaki öğrenciler 9.3 puan, Karadeniz Bölgesi grubundaki öğrenciler
8.3 puan ve Marmara Bölgesi grubundaki öğrenciler 8.3 puan almışlardır.
2.5.9.4. Öğrenci Çalışmasının
Değerlendirilmesi
Uygulama sonrası
öğrenciler tarafından hazırlanan kağıt hamurların kullanılmasıyla oluşturulan
kabartma haritaları, araştırmacı tarafından hazırlanan “Grup Çalışmasını
Değerlendirme Formu” içerisinde yer alan ölçütlere göre değerlendirilmiştir.
Değerlendirmede
kullanılan “Grup Çalışması Değerlendirme Formu (EK-6)” 10 maddeden oluşmakta
olup 3’lü değerlendirme ölçeğine ( Evet-3 puan, Kısmen-2 puan, Hayır-1 puan)
uygun olarak puan verilmiştir. Değerlendirme yapılırken tüm maddeler toplam 30
puan üzerinden değerlendirilmiştir. Öğrenci sunumlarından elde edilen puanların
yüzde 10’u değerlendirmeye katılacağından alınan toplam puanlar 100 puan
üzerinden hesaplamaları yapılarak yüzde 10 oranları alınmıştır.
Grup Çalışma
Formundan elde edilen bulgular Tablo 8’de sunulmaktadır
Tablo 8. Grup çalışmasının
Değerlendirilmesi
|
Bölge Adı |
30 puan f |
100 puan f |
%10 |
|
Akdeniz
Bölgesi |
30 |
100 |
10.0 |
|
Doğu Anadolu
Bölgesi |
28 |
93 |
9.3 |
|
Ege Bölgesi |
27 |
90 |
9.0 |
|
Güney Doğu
Anadolu Bölgesi |
28 |
93 |
9.3 |
|
İç Anadolu
Bölgesi |
30 |
100 |
10.0 |
|
Karadeniz
Bölgesi |
28 |
93 |
9.3 |
|
Marmara
Bölgesi |
30 |
100 |
10.0 |
Tablo 8’den de
görüldüğü gibi, uygulama sonrasında yapılan grup çalışmasını değerlendirme
formu sonucu Akdeniz Bölgesi grubundaki öğrenciler 30 puan üzerinden 30 puan,
Doğu Anadolu Bölgesi grubundaki öğrenciler 30 puan üzerinden 28 puan, Ege
Bölgesi grubundaki öğrenciler 30 puan üzerinden 27, Güney Doğu Anadolu Bölgesi
grubundaki öğrenciler 30 puan üzerinden 28, İç Anadolu Bölgesi grubundaki
öğrenciler 30 puan üzerinden 30, Karadeniz Bölgesi grubundaki öğrenciler 30
puan üzerinden 28 ve Marmara Bölgesi grubundaki öğrenciler 30 puan üzerinden 30
puan almışlardır.
Öğrencilerin
toplam değerlendirme puanları belirlenirken çalışma dosyalarından almış
oldukları puanların yüzde 10’u değerlendirme kapsamında yer alacaktır. Bu
duruma göre Akdeniz Bölgesi grubundaki öğrenciler 10 puan, Doğu Anadolu Bölgesi
grubundaki öğrenciler 9.3 puan, Ege Bölgesi grubundaki öğrenciler 9.0 puan,
Güney Doğu Anadolu Bölgesi grubundaki öğrenciler 9.3 puan, İç Anadolu Bölgesi
grubundaki öğrenciler 10 puan, Karadeniz Bölgesi grubundaki öğrenciler 9.3 puan
ve Marmara Bölgesi grubundaki öğrenciler 10 puan almışlardır.
3.
SONUÇ ve ÖNERİLER
Bu bölümde Gerlach
ve Ely öğretim tasarımı modelinin literatür incelemesinde ve araştırmacı
tarafından gerçekleştirilen uygulama çalışmasında tespit edilen sonuçlar
maddeler halinde sunulmaktadır.
1. Gerlach ve
Ely öğretim tasarımı, hedef ve içeriğin
belirlenmesi, giriş davranışlarının değerlendirilmesi, stratejilerin
belirlenmesi, grupların organize edilmesi, zamanın planlanması, uygun
kaynakların seçilmesi, performans değerlendirme ve geri bildirim analizi
öğeleri üzerine temellendirilmiştir. Öğretim tasarımı modellerinin genel
aşamalarını göz önünde bulundurduğumuzda bu modelin diğer modellerden
farklılıkları bulunmaktadır. Grupların oluşturulması, zamanın planlanması ve
geri bildirim analizini aşamalarının olması diğer modellerden farklılıklarını
göstermektedir.
2. Gerlach ve
Ely öğretim tasarımı modelinin literatür incelemesi doğrultusunda ilköğretim ve
yüksek öğretimde, grup çalışmasının var olduğu ve bireysel performansın
arttırılmasının düşünüldüğü dersler için uygun olabileceği düşünülmektedir.
3. Uygulama
sonrası değerlendirme basamağında uygulanan son-test sonucunda elde edilen
veriler Milli Eğitim Bakanlığı İlköğretim Kurumları yönetmenliğine uygun olarak
değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda bu araştırmanın çalışma
grubunu oluşturan öğrencilerin büyük oranda başarılı oldukları tespit
edilmiştir. Gerlach ve Ely öğretim tasarımı modelinde yer alan basamakların
uygulanmasının öğrencilerin akademik başarılarına katkıda bulunduğu
düşünülmektedir.
4. Gerlach ve
Ely öğretim tasarımı modeli basamaklarında yer alan grup çalışması ve
performans değerlendirilmesine yönelik olarak Çalışma Dosyası Değerlendirme
Formundan elde edilen veriler doğrultusunda öğrencilerin büyük oranda başarılı
oldukları tespit edilmiştir. Gerlach ve Ely öğretim tasarımı modelinde
grupların oluşturulması ve uygun kaynakların kullanılmasının öğrencilerin
akademik başarılarına büyük oranda katkıda bulunduğu düşünülmektedir.
5. Uygulama
basamağında öğrencilerin gerçekleştirmiş oldukları sunumlar araştırmacı
tarafından Sözlü Sunum Değerlendirme Formu ile değerlendirilmiştir.
Değerlendirme sonrasında elde edilen veriler doğrultusunda öğrencilerin büyük
oranda başarılı oldukları tespit edilmiştir.
6. Gerlach ve
Ely öğretim tasarımı modeli değerlendirme basamağında grupların hazırlamış
oldukları kavram haritası çalışması Öğrenci Çalışması Değerlendirme Formu ile
değerlendirilmiştir. Değerlendirme sonrasında elde edilen veriler doğrultusunda
öğrencilerin büyük oranda başarılı oldukları tespit edilmiştir.
7. Değerlendirme
sonunda öğrencinin sontestten almış olduğu toplam puanın %50’si, grup çalışma
dosyasından almış oldukları toplam puanın %30’u, sözlü sunum değerlendirme
sonrasında aldıkları puanının %10’u ve grup çalışması sonucunda oluşturulan
kavram haritalarının değerlendirilmesinde elde edilen puanın %10’u alınarak,
her öğrencinin ünite sonrasında almış oldukları toplam puan tespit edilmiştir.
Toplam puanlardan elde edilen veriler doğrultusunda Gerlach ve Ely öğretim
tasarımı modeli basamakları doğrultusunda hazırlanan uygulama çalışmasının
öğrencilerin akademik başarılarına büyük oranda katkıları olduğu
düşünülmektedir.
Tasarımcılar için öneriler
1. Bu çalışmada yer alan sosyal bilgiler
dersi ve dersin öğretiminde kullanılan iş birlikli öğrenme yaklaşımı içerisinde
yer alan birleştirme-1 (jigsaw) yönteminin var olmasından dolayı Gerlach ve Ely
öğretim tasarımında yer alan teknolojik gelişmelere yeterince yer verilmediği
düşünülmektedir. Gerlach ve Ely öğretim modeline yönelik olarak yapılması
düşünülen uygulama çalışmalarında teknolojik araç-gereçlere daha fazla
kullanılması modelin akademik başarıya olan etkisinin daha fazla olabileceği düşünülmektedir.
2. Gerlach ve
Ely öğretim tasarımı modelinin uygulanmasına ilişkin yapılan araştırma
sonucunda elde edilen veriler ile öğretim tasarımı alanı içerisinde yer alan
diğer tasarım modellerinin uygulanmasına ilişkin verilerin karşılaştırılmasına
yönelik yapılacak olan araştırmaların, öğretim tasarımı alanına katkısı
olabileceği düşünülmektedir.
3. Bu
araştırmada Gerlach ve Ely öğretim tasarımı modelinin sosyal bilgiler dersinde
uygulanması gerçekleştirilmiştir. Gerlach ve Ely Öğretim
tasarımına ilişkin yapılması düşünülen araştırmaların sosyal bilgiler dersinden
farklı disiplinlerde de bu tasarımı uygulamaları ve elde edilen verilerin diğer
disiplinlerden elde edilen verilerle karşılaştırmasının öğretim tasarımı
alanına katkısı olabileceği düşünülmektedir.
Uygulayıcılar için öneriler
1.
Bu araştırmada Gerlach ve Ely öğretim tasarımı modelinin ilköğretim
5. sınıf sosyal bilgiler dersinde yer alan “Bölgelerimizi Tanıyalım” ünitesinin
öğretiminde kullanılmıştır. Modelin basamaklarında grup çalışmasının yer
alması, teknolojik araç ve gereçlerin kullanımının önermesinden dolayı ünite
için verilen sürenin yeterli olmadığı ve yapılması istenilen uygulamalarda daha
fazla sürenin verilmesi gerekliliği düşünülmektedir.
2.
Gerlach ve Ely öğretim tasarımında yer alan grup çalışmasının yer almasından
dolayı uygulama yapılacak olan sınıfın fiziksel koşullarının grup çalışmasına
uygun olması gerekmektedir. Ayrıca uygulamada yer alan teknolojik araç ve
gereçlere öğrencilerin kolay ulaşması gerekmektedir. Uygulayıcıların belirtilen
bu durumları göz önünde bulundurması gerekmektedir.
3.
Gerlach ve Ely öğretim tasarımının
uygulama basamağında teknolojik araç ve gereçlerin daha fazla kullanılması
öğrencilerin akademik başarılarına etkileri olacağı ve öğrenilen bilgilerin
daha kalıcı olmasını sağlayacağı düşünülmektedir.
4.
Bu araştırmanın değerlendirme basamağında araştırmacı tarafından hazırlanan
sontest uygulanmıştır. Yapılması düşünülen uygulama çalışmalarında öntest ve
sontestin yapılması ve aralarındaki ilişkiye bakılması modelin etkililiğinin
belirlenmesinde etkili olabileceği düşünülmektedir.
Gerlach Ve Ely Öğretim Tasarımı
Modelinin Güçlü Yanları
Bu
bölümde Gerlach ve Ely öğretim tasarımı modelinin literatür incelemesi ve
uygulanması sonucunda araştırmacı tarafından tespit edilen güçlü yanları
sunulmaktadır.
1)
Gerlach ve Ely öğretim tasarımı modeli, sınıf öğretim sistemi tasarımı modeli
olma özelliği ile özelliklede ilköğretim ve ortaöğretim öğretmenleri için
klavuz özelliği taşımaktadır. Aşamaların belirli sıralanması öğretmenlere uygulama
esnasında kolaylıklar sağlayacağı düşünülmektedir.
2)
Geleneksel sınıf ortamına bilim ve teknoloji ürünlerinin getirilmesini ve
öğrencilerin beş duyu organına hitap edecek kaynakların kullanımı önermesi
hedeflerin kazandırılmasında etkili olacağı düşünülmektedir.
3)
Modelin her basamağında öğretim esnasında şartlara uygun olarak farklı
alternatifler sunulmaktadır. Örneğin, sınıf mevcuduna göre grupların
ayarlanması, sınıfın fiziksel şartlarına göre öğrenme ortamının ayarlanması,
konunun özelliğine göre zamanın ayarlanması sunulan alternatifler içerisinde
yer almaktadır.
Gerlach Ve Ely Öğretim Tasarımı
Modelinin Sınırlı Yanları
Bu
bölümde Gerlach ve Ely öğretim tasarımı modelinin literatür incelemesi ve
uygulanması sonucunda araştırmacı tarafından tespit edilen sınırlı yanları
sunulmaktadır.
1)
Gerlach ve Ely Öğretim Tasarımı modeli aşamaları içerisinde yer alan hedeflerin
ve içeriğin belirlenmesinde, giriş davranışlarının belirlenmesinde, grupların
oluşturulmasında, zamanın ayarlanmasında, öğrenme alanlarının oluşturulmasında,
kaynakların seçiminde ve performans
değerlendirilmesinde öğretmenlere büyük sorumluluklar yüklenmektedir. Bu
sorumluluklar için fiziksel güçle beraber belirli yeterlikler ve belirli
zamanın olması gerekliliği düşünülmektedir.
2)
Gerlach ve Ely öğretim tasarımı modeli ile ilgili yapılan literatür
incelemesinde modelle ilgili daha önce yapılmış herhangi bir uygulama
çalışmasına rastlanılmamıştır. Dolayısıyla modelin uygulanması basamağında
zorluklar yaşanılabileceği düşünülmektedir. Ayrıca bu durumun uygulama sonunda
ortaya çıkacak sonuç ve tartışma aşamasında sınırlılıklar oluşturacağı
düşünülmektedir.
3. Bu
araştırmanın uygulama basamağında yer verilen grup çalışmasının etkili
olabilmesi için öğrenci sayısının belirli bir oranda olması gerekmektedir. Bu
araştırmanın uygulaması 42 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Bu sayının grup
çalışması için fazla olduğu düşünülmektedir.
4. Grup
çalışmasının gerçekleştirildiği alanın yeterli büyüklükte olması gerekmektedir.
Bu araştırmanın uygulamasının yapıldığı sınıfın yeterli büyüklükte olmaması,
gruplardaki öğrencilerin hareket alanını kısıtladığı düşünülmektedir.
5. Bu
araştırmada uygulama basamağı için araştırmacı tarafından 6 ders saati olarak
belirlenmiştir. Uygulamanın grup çalışmasını içermesi ve kullanılan yöntemin
fazla zaman alması nedeniyle araştırmacı tarafından belirlenen 6 ders saatinin
yeterli olmadığı düşünülmektedir.
Uygulama Alanları
Gerlach
ve Ely öğretim tasarımı modeli literatür incelemesinde önerildiği gibi
özellikle ilköğretim, ortaöğretim ve yükseköğretimde kullanılabileceği
düşünülmektedir.
Ayrıca
grup çalışmasının var olmasından dolayı özellikle araştırma-inceleme, problem
çözme, ve iletişim becerilerinin kazandırılması amaçlanan ders, kurs, hizmet
içi eğitimler ve çeşitli sertifika eğitimlerinde kullanılabileceği
düşünülmektedir.
Yorumlar
Yorum Gönder